Engelli Tutunma Barı Nasıl Seçilir ve Hangi Yüksekliğe Monte Edilir?

Son güncelleme: Kasım 2026
Engelli tuvaletinde duvar tarafındaki sabit tutunma barı yerden 80–95 cm yüksekliğe, klozetin açık tarafındaki katlanır bar ise klozet yüksekliğinin 25–35 cm üstüne ve klozet ortasından 30–35 cm uzağa monte edilir. Bar ile duvar arasında en az 4 cm boşluk kalmalı ve her bar, herhangi bir noktasından uygulanan en az 1,7 kN yüke dayanmalıdır.
Bu ölçüler, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’nın halka açık tuvaletler için hazırladığı erişilebilirlik denetim formundan alınmıştır. Bu rehberde tutunma barı montaj yüksekliğini, klozetin bir ya da iki yanından yaklaşım düzenini, engelli tuvaletindeki diğer ölçüleri ve hangi tutunma barının nereye seçileceğini bulacaksınız.
Tutunma barı montaj yüksekliği: kısa cevap
Engelli tuvaletinde iki tür bar vardır: duvar tarafında sabit bar, açık tarafta katlanır bar. Sabit bar yerden ölçülür ve 80–95 cm arasında olmalıdır. Katlanır bar ise klozetin oturma yüksekliğine göre ölçülür ve klozetin 25–35 cm üstünde durmalıdır. Aşağıdaki tablo denetim formundaki ölçüleri madde numaralarıyla özetler.
| Ölçü | Değer | Form maddesi |
|---|---|---|
| Duvar tarafındaki sabit bar yüksekliği | Yerden 80–95 cm | F.30 |
| Katlanır bar yüksekliği | Klozet yüksekliğinin 25–35 cm üstü | F.35 |
| Katlanır barın klozet ortasına uzaklığı | 30–35 cm | F.35.a |
| Klozet ortasından duvara uzaklık | 46 cm | F.31 |
| Bar ile duvar arası boşluk | En az 4 cm | F.32 |
| Transfer alanı (klozet ile karşı duvar arası) | En az 90 cm, engelsiz | F.35.b |
| Dayanım | Her noktadan en az 1,7 kN | F.43 |
| Klozet oturma yüksekliği | 43–48 cm | F.27 |
Bu ölçüler nereden geliyor?
Türkiye’de binaların ve açık alanların erişilebilirliği, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’nın erişilebilirlik izleme ve denetleme formlarıyla denetlenir. Bakanlığın formları TS 9111, TS 12576, TS ISO 23599 ve TS 13536 standartlarına dayanır. Bu rehberdeki tuvalet ölçüleri, “Açık Alanlar İçin Erişilebilirlik İzleme ve Denetleme Formu”nun halka açık tuvaletler bölümünden (07.07.2020) alınmıştır.
Form, denetçinin her maddeyi “evet” ya da “hayır” diye işaretlediği bir kontrol listesidir; bu yüzden ölçüler net aralıklar olarak verilir. Projenizde TS 9111’in güncel baskısını ve yerel yönetimin istediği şartları da kontrol edin; özel bir proje varsa mimarın çizimi esas alınır.
Klozet yanında tutunma barı yerleşimi
Yerleşim, kullanıcının klozete hangi taraftan yanaştığına göre değişir. Tek taraftan yaklaşımda klozetin bir yanı duvardır: duvara sabit bar, açık tarafa katlanır bar konur. İki taraftan yaklaşımda klozet ortadadır ve iki yandaki bar da katlanır olmalıdır; böylece tekerlekli sandalye kullanıcısı iki yönden de geçiş yapabilir.
| Düzen | Duvar tarafı | Açık taraf | Boşluk |
|---|---|---|---|
| Tek taraftan yaklaşım | Sabit bar, yerden 80–95 cm, klozet ortasından duvara 46 cm | Katlanır bar, klozetin 25–35 cm üstü, klozet ortasından 30–35 cm | Açık tarafta klozet ile duvar arasında en az 90 cm |
| İki taraftan yaklaşım | İki yanda da katlanır bar, klozetin 25–35 cm üstü, klozet ortasından 30–35 cm | Aynı ölçüler | Bir tarafta en az 90 cm; diğer tarafta klozet ortasından duvara 46 cm |
Transfer alanındaki 90 cm’lik boşlukta lavabo, çöp kovası ya da başka bir donatı bulunmamalıdır. Kâğıt havlu dispenseri ve çöp kovası gibi ürünleri bu alanın dışına yerleştirin.
Örnek hesap: klozet yüksekliğine göre katlanır bar
Katlanır barın yüksekliği klozete bağlı olduğu için önce klozetin oturma yüksekliğini ölçün, sonra 25 ve 35 cm ekleyin. Örneğin 45 cm yüksekliğindeki bir klozette katlanır bar yerden 70–80 cm arasında olmalıdır. Form, klozet yüksekliğini 43–48 cm aralığında ister; adaptörle yükseltilmiş klozette adaptörlü yükseklik esas alınır.
| Klozet oturma yüksekliği | Katlanır bar yüksekliği (yerden) |
|---|---|
| 43 cm | 68–78 cm |
| 45 cm | 70–80 cm |
| 48 cm | 73–83 cm |
Duvar tarafındaki sabit bar ise klozetten bağımsızdır ve her durumda yerden 80–95 cm arasında olmalıdır.
Engelli tuvaletinde diğer ölçüler
Tutunma barı tek başına yeterli değildir; denetim formu kabin, klozet, lavabo, ayna ve aksesuarlar için de ölçü verir. Yeni yapılan ya da yenilenen tuvaletlerde kâğıtlık, sabunluk ve sifon için daha dar aralıklar istenir. Aşağıdaki tablo, tutunma barıyla birlikte planlanması gereken başlıca ölçüleri toplar.
| Öğe | Ölçü | Form maddesi |
|---|---|---|
| Kapı net genişliği | En az 90 cm (1 Ekim 2017 sonrası onaylı yapılar) | F.6 |
| Manevra alanı (dışa açılan kapı) | Yandan transfer 150 × 142 cm; çapraz 122 × 142 cm; önden 122 × 167,5 cm | F.4 |
| Klozet oturma yüksekliği | 43–48 cm | F.27 |
| Lavabo | Altı en az 75 cm; ön üst kenarı en çok 86 cm; diz boşluğu en az 20,5 cm | F.16 |
| Ayna | Öne 10–15° eğik ya da alt kenarı yerden en çok 90 cm ya da boy aynası | F.26 |
| Tuvalet kâğıtlığı | Klozetten erişilebilir; yeni ve yenilenen tuvaletlerde 43–48 cm | F.21 |
| Sabunluk | Yeni ve yenilenen tuvaletlerde 80–110 cm | F.23 |
| Sifon kolu | Yeni ve yenilenen tuvaletlerde en çok 112 cm | F.18 |
| Acil çağrı | Klozetten ve yere düşen kişinin ulaşabileceği çekme ipli düzenek | F.38 |
Hangi tutunma barı nereye?
Tutunma barı modeli, monte edileceği yere ve kullanım biçimine göre seçilir. Klozetin açık tarafı için katlanır (mafsallı) bar gerekir; duvar tarafı için sabit düz, L ya da köşe bar kullanılır. Duvara montajın mümkün olmadığı yerlerde yere ya da hem yere hem duvara sabitlenen modeller tercih edilir.
- Mafsallı (katlanır) bar: klozetin açık tarafı ve iki taraftan yaklaşım düzeni için. Kullanılmadığında yukarı kalkar, transfer alanını boşaltır.
- Ayaklı mafsallı bar: duvarı uzak olan ya da duvarı taşıyıcı olmayan klozet yanları için; yere sabitlenir.
- Düz bar: klozetin duvar tarafı, lavabo yanı ve duş alanı için; farklı boylarda.
- L ve köşe bar: hem yatay hem dikey tutunma gereken klozet yanı ve duş köşesi için.
- Açılı bar: oturup kalkarken eğik tutunma isteyen kullanıcılar için.
- Yerden duvara bar: duvar tek başına yeterli taşıma sağlamıyorsa, yük hem duvara hem zemine aktarılır.
Tutunma barı seçerken dikkat edilecekler
İyi bir tutunma barı doğru yükseklikte olmasının yanında elle rahat kavranır, ıslak ortamda dayanır ve yük altında yerinden oynamaz. Malzeme, boru çapı, duvar boşluğu, dayanım ve sağ ya da sol kullanım, seçimden önce kontrol edilmesi gereken başlıca noktalardır.
- Malzeme: Islak hacimde 304 kalite paslanmaz çelik tercih edin; ayrıntı için 430 ve 304 paslanmaz farkı rehberine bakabilirsiniz.
- Boru çapı: Bakanlığın bina denetim formu merdiven ve rampa küpeşteleri için 32–45 mm çap ister; tutunma barında da bu aralık rahat kavrama için iyi bir ölçüttür.
- Duvar boşluğu: Bar ile duvar arasında en az 4 cm boşluk kalmalı; el ve parmaklar sıkışmamalıdır.
- Dayanım: Bar ve bağlantısı, her noktadan en az 1,7 kN yüke dayanmalıdır. Bu, barın yanında duvarın ve dübelin de dayanıklı olmasını gerektirir.
- Sağ ya da sol: L bar ve yerden duvara modellerde yönü, klozetin hangi yanına monte edileceğine göre seçin.
- Ölçü: Standart boy uymuyorsa özel ölçüde imalat isteyin.
Montaj öncesi kontrol listesi
Montaj başlamadan önce ölçüleri yerinde işaretlemek, sonradan delik açıp kapatmaktan çok daha kolaydır. Aşağıdaki liste, tek taraftan yaklaşımlı bir engelli tuvaletinde tutunma barlarını yerleştirmeden önce yapılacak kontrolleri sırasıyla verir.
- Klozetin oturma yüksekliğini ölçün; 43–48 cm aralığında değilse adaptör gerekip gerekmediğine karar verin.
- Klozet ortasından yan duvara uzaklığın 46 cm olduğunu kontrol edin.
- Açık tarafta klozet ile karşı duvar arasında en az 90 cm engelsiz alan olduğunu doğrulayın.
- Duvar tarafındaki sabit barın yüksekliğini yerden 80–95 cm arasında işaretleyin.
- Katlanır barın yüksekliğini klozet yüksekliği + 25–35 cm olarak, konumunu klozet ortasından 30–35 cm olarak işaretleyin.
- Duvarın taşıyıcı özelliğini ve dübel tipini kontrol edin; gerekirse yerden duvara model seçin.
- Bar ile duvar arasında en az 4 cm boşluk kaldığını montajdan sonra ölçün.
- Acil çağrı ipinin klozetten ve yerden erişilebilir olduğunu kontrol edin.
Duş alanı ve lavabo yanı
Duş alanı ve lavabo yanındaki tutunma barları için bu rehberde kullanılan denetim formunda ayrı bir yükseklik verilmez. Bu alanlarda ölçüyü projeye ve TS 9111’in güncel baskısına göre belirleyin. Duşta oturarak yıkanma için duvara monte, katlanır bir duş oturağı ve yanında düz ya da L bar yaygın bir düzendir.
Lavabo önünde ise asıl ölçü lavabonun kendisidir: altında en az 75 cm boşluk, ön üst kenarında en çok 86 cm yükseklik. Lavabo yanına konacak bir bar, tekerlekli sandalyenin lavaboya yanaşmasını engellememelidir.
Ovata tutunma barları
Ovata Steel’in tutunma barlarının hepsi 304 kalite mat paslanmaz çelikten, 32 mm boru çapıyla üretilir ve istenilen ölçüde de imal edilir. Ürün yelpazesi düz, açılı, köşe, L, mafsallı ve yerden duvara modelleri kapsar. Tüm modeller için tutunma barı kategorisine bakabilirsiniz.
| Model | Tip | Ölçü | Kullanım yeri |
|---|---|---|---|
| Ovata 1321 | Mafsallı, duvara monte | 730 mm | Klozetin açık tarafı |
| Ovata 1320 | Mafsallı, WC kâğıtlıklı | 730 mm | Klozetin açık tarafı, kâğıtlık barda |
| Ovata 1310 | Ayaklı mafsallı, yere monte | 76 × 14 cm, yükseklik 74 cm | Duvarı uzak klozet yanı |
| Ovata 1319 | L bar, sağ/sol | 80 × 40 cm | Klozetin duvar tarafı, duş |
| Ovata 1318 | Köşe bar | 80 × 40 cm | Duş köşesi |
| Ovata 1316 | Düz bar | 90 cm | Klozetin duvar tarafı |
| Ovata 1315 | Düz bar | 60 cm | Lavabo yanı, duş |
| Ovata 1311 | 135° açılı bar | 36 × 36 cm – 67 cm | Oturup kalkma desteği |
| Ovata 1323 | Yerden duvara | 75 × 75 cm, ayak 30 cm | Duvarın tek başına yetmediği yerler |
Ovata 1310’un ürün sayfasındaki 74 cm yüksekliği, 43–48 cm’lik klozetler için hesaplanan 68–83 cm aralığının içindedir. Engelli tuvaleti için öne açılı engelli aynası (Ovata 1750) ve duvara monte katlanır duş oturağı (Ovata 1751) da üretiyoruz. Kâğıtlık ve sabunluk için WC kâğıt verici ve sıvı sabun verici kategorilerine, proje teklifi için iletişim sayfamıza bakabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Engelli tutunma barı yerden kaç cm yüksekliğe monte edilir?
Duvar tarafındaki sabit bar yerden 80–95 cm yüksekliğe monte edilir. Klozetin açık tarafındaki katlanır bar ise yerden değil, klozetin oturma yüksekliğinden ölçülür ve klozetin 25–35 cm üstünde olmalıdır. Bu ölçüler Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’nın halka açık tuvalet denetim formunda yer alır.
Katlanır tutunma barı klozete ne kadar uzak olmalı?
Katlanır bar, klozetin ortasından 30–35 cm uzağa monte edilir. Tek taraftan yaklaşımda bu bar açık tarafa konur ve o tarafta klozet ile karşı duvar arasında en az 90 cm engelsiz transfer alanı bırakılır. İki taraftan yaklaşımda iki yandaki bar da katlanır olmalıdır.
Tutunma barı ile duvar arasında ne kadar boşluk olmalı?
Bar ile duvar arasında en az 4 cm boşluk bulunmalıdır. Bu boşluk, elin barı tam kavramasını sağlar ve parmakların bar ile duvar arasında sıkışmasını önler. Montajdan sonra boşluğu ölçerek kontrol edin.
Engelli tuvaletinde klozet yüksekliği kaç cm olmalı?
Klozetin oturma yüksekliği yerden 43–48 cm olmalıdır. Klozet bu aralıkta değilse adaptörle yükseltilebilir. Katlanır tutunma barının yüksekliği bu değere 25–35 cm eklenerek bulunur; örneğin 45 cm’lik klozette bar yerden 70–80 cm arasında olur.
Tutunma barı ne kadar yük taşımalı?
Denetim formuna göre tüm tutunma barları, herhangi bir noktalarından uygulanan en az 1,7 kN yüke dayanmalıdır. Bu yalnızca barın değil, bağlantı parçalarının, dübelin ve duvarın da dayanıklı olmasını gerektirir. Duvar yetersizse yerden duvara modeller tercih edilebilir.
Tutunma barının çapı kaç mm olmalı?
Bakanlığın bina denetim formu, merdiven ve rampa küpeşteleri için 32–45 mm çap ister. Tutunma barlarında da bu aralık elle rahat kavrama için iyi bir ölçüttür. Ovata Steel tutunma barları 32 mm boru çapıyla üretilir.
Engelli tuvaletinde kapı genişliği kaç cm olmalı?
1 Ekim 2017’den sonra onaylanan yapılarda kapının net genişliği en az 90 cm olmalıdır. Daha önceki yapılar için form 80 cm (22 Kasım 2011 öncesi) ve 85 cm (22 Kasım 2011 – 1 Ekim 2017) değerlerini kabul eder.
Duşta tutunma barı hangi yüksekliğe takılır?
Bu rehberde kullanılan halka açık tuvalet denetim formu duş alanı için ayrı bir bar yüksekliği vermez. Duş alanında ölçüyü projeye ve TS 9111’in güncel baskısına göre belirleyin. Oturarak yıkanma için duvara monte katlanır duş oturağı ve yanında düz ya da L bar yaygın bir düzendir.
“Engelli Tutunma Barı Nasıl Seçilir ve Hangi Yüksekliğe Monte Edilir?” ile ilgili yorumlar;
Yoruma kapalı.